Lãi vay nợ công đã át khoản chi

 

Bản báo cáo cho thấy, tính đến cuối năm 2014, tổng dư nợ công của Việt Nam bao gồm nợ của Chính phủ, nợ được Chính phủ bảo lãnh và nợ của chính quyền địa phương ước tính đạt 2.347 nghìn tỉ đồng (khoảng 110 tỉ USD). Tỉ trọng nợ công so với GDP tăng nhanh từ 50% năm 2011 lên 59,6% năm 2014. Trong đó, đáng chú ý 79,6% con số này là nợ Chính phủ, 19% là nợ được Chính phủ bảo lãnh và khoảng 1,4% là nợ của chính quyền địa phương. Bộ Tài chính dự báo tổng dư nợ công có thể đạt mức đỉnh điểm 65% GDP vào cuối năm 2017.

 

Cùng với các con số trên đây, WB chỉ ra rằng vấn đề ngân sách của Việt Nam đang là mối quan ngại. WB chỉ rõ nợ công tăng là do thay đổi cơ cấu nợ. Do nhu cầu tài trợ ngân sách tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng huy động vốn vay ưu đãi bên ngoài, Việt Nam chủ yếu dựa vào nợ trong nước để đáp ứng nhu cầu huy động vốn.

Mặc dù nợ nước ngoài của Chính phủ vẫn giữ ổn định khoảng 27 – 28% GDP trong giai đoạn 2010 – 2014, nhưng nợ trong nước tăng nhanh từ 23,1% GDP năm 2010 lên 31,7% GDP năm 2014. Trong khi đó, phần lớn huy động vốn trong nước dựa vào phát hành trái phiếu chính phủ với thời gian đáo hạn trung bình tương đối ngắn. Điều đó dẫn tới phát sinh rủi ro quay vòng nợ không khớp với kỳ hạn.

 

Chi phí thanh toán nợ công cũng đã tăng từ 22% năm 2010 lên gần 26% tổng thu ngân sách năm 2014. Chi phí trả lãi vay gần 7,2% chi ngân sách và lấn át các khoản chi tiêu khác. Nghĩa vụ nợ tiềm tàng từ khối doanh nghiệp nhà nước và khu vực ngân hàng là một trong những nguy cơ rủi ro lớn với nợ công. WB chỉ rõ rằng còn nhiều khoản nợ tiềm ẩn chưa được thống kê đầy đủ. Các khoản nợ này có quy mô khá lớn, tính rủi ro cao và đe dọa sự ổn định của tài khóa.

 

Kinh tế tiếp tục phục hồi

 

WB cũng cho biết kinh tế Việt Nam tiếp tục phục hồi với mức tăng GDP ước đạt 6,28% trong nửa đầu năm 2015. Trong khi đó đà xuất khẩu suy giảm và nhập khẩu tăng nhanh đã đẩy tài khoản vãng lai vào tình trạng thâm hụt trong quý I/2015. Nhìn rộng ra bức tranh kinh tế thế giới, ông Sebastian Eckardt – chuyên gia kinh tế của WB – cho biết: “Kinh tế Mỹ đang có dấu hiệu phục hồi rõ rệt, điều đó ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam vì Mỹ là một trong những thị trường xuất khẩu lớn của Việt Nam.

Tuy nhiên, đáng buồn là kinh tế Mỹ phục hồi chủ yếu do xuất khẩu và nhu cầu nhập khẩu hàng tuy có được cải thiện, nhưng không thực sự khởi sắc”. Về sự sụp đổ của thị trường chứng khoán bong bóng của Trung Quốc, chuyên gia kinh tế của WB cho rằng điều này không tác động nhiều tới Việt Nam bởi mức độ mở cửa của thị trường chứng khoán Trung Quốc còn hạn chế.

Nói về vấn đề nợ công của Việt Nam, bà Victoria Kwa Kwa – Giám đốc quốc gia của WB tại Việt Nam – nhìn nhận: “Từ khủng hoảng của Hy Lạp cho thấy, các dữ liệu kinh tế quốc gia phải chính xác và minh bạch. Vỡ nợ ở Hy Lạp không phải chuyện chỉ đến trong một đêm mà phải tích tụ trong thời gian dài”. Cũng theo bà Victoria Kwa Kwa, tuổi về hưu và chính sách hưu trí của Hy Lạp khá nặng. Người Hy Lạp về hưu khá sớm, gây áp lực với ngân sách quốc gia. Việt Nam cũng đang gặp vấn đề tương tự khi bảo hiểm xã hội cũng eo hẹp về ngân sách.