Một chút ngạc nhiên là sự tăng điểm mạnh mẽ của thị trường chứng khoán trong các tháng vừa qua lại tương quan khá chặt với diễn biến của thị trường chứng khoán thế giới, điều không thường xuyên xảy ra.
Các nhà đầu tư chứng khoán có lẽ đang ở trong một những năm tháng hạnh phúc nhất khi chỉ số chứng khoán lần lượt qua các ngưỡng tâm lí quan trong để lên mức 660 – 670, mức cao nhất kể từ sau khủng hoảng tài chính 2008, dù những rủi ro vẫn đang phủ bóng khắp nơi như bóng ma phản ứng dây chuyền của Liên Minh Châu Âu thời kì “hậu Brexit” hay nền Kinh tế Trung Quốc đang suy giảm với tốc độ nhanh chưa từng thấy.
Một chút ngạc nhiên là sự tăng điểm mạnh mẽ của thị trường chứng khoán trong các tháng vừa qua lại tương quan khá chặt với diễn biến của thị trường chứng khoán thế giới, điều không thường xuyên xảy ra. Sự kiện Rally (sự kiện tăng điểm mạnh mẽ) của thị trường chứng khoán khắp nơi trong khi thực tế không có nhiều tin tức hỗ trợ khiến các chuyên gia quốc tế phải bối rối. Thậm chí đã có ý kiến cho rằng các nhà đầu tư dường như ngày càng miễn nhiễm với các sự kiện khủng hoảng kinh tế hay khủng bố diễn ra dồn dập gần đây.
Quay trở lại với trường hợp của nền kinh tế trong nước. Thông thường, chứng khoán đi trước các diễn biến thực của nền kinh tế khoảng 6 tháng, điều này đồng nghĩa với việc các nhà đầu tư đang rất tự tin vào khả năng phục hồi của nền kinh tế vào dịp cuối năm nay và đầu năm sau.
Niềm tin này cũng xuất phát từ những sự kiện hợp lí. Luồng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đổ vào Việt Nam tăng hơn gấp đôi so với cùng kì năm trước, lên hơn 11,2 tỉ USD hứa hẹn sẽ giúp thúc đẩy tốc độ tăng trưởng trong các năm tới. Riêng đối với chứng khoán, một số mã cổ phiếu lớn công bố chính sách nới room cho nhà đầu tư ngoại đã phần nào kích thích lòng tham của nhà đầu tư.
Nhưng không vì thế mà trong ngắn hạn, chúng ta không có những lí do để lo lắng!
Đó là xu hướng hiệu quả của đồng vốn sử dụng đang giảm đi đáng kể. 6 tháng đầu năm nay, tín dụng cho nền kinh tế tăng đến 6.82%, cao hơn đáng kể so với mức 5.78% của cùng kì năm trước, nhưng trái lại GDP chỉ tăng có 5.52%, trong khi cùng kì năm ngoái lên tới 6.32%.
Dường như các điều kiện thuận lợi để mang lại lợi nhuận khả quan cho các doanh nghiệp đã không còn giống như 2015. Ngành nông nghiệp gặp khó là một điều dể hiễu, nhưng trụ cột là lĩnh vực công nghiệp và xây dựng lại có dấu hiệu chậm lại khi chỉ tăng 7,12%, thấp hơn đến 2 điểm phần trăm so với cùng kì năm trước. Rõ ràng, sự tăng trưởng mạnh mẽ của ngành lắp ráp điện thoại di động đã không thể bù đắp lại lợi nhuận mất đi của ngành dầu khí, dù giá dầu đã phục hồi lên mức 45- 50 USD/thùng.
Thị trường bất động sản sau một năm tăng trưởng mạnh mẽ đang có những dấu hiệu xả hơi. Trong quý 2 đầu năm, nguồn cung tăng mạnh nhưng tỉ lệ hấp thụ đã suy giảm. Báo cáo của hãng tư vấn CBRE cho thấy lượng giao dịch căn hộ thành công tại TP.HCM trong quý 2 đã giảm tới 45% so với cùng kì năm trước với số lượng 5.887 căn. Khả năng một sự điều chỉnh đáng kể trên thị trường địa ốc trong các tháng tới không phải là không thể xảy ra.
Theo nhà phân tích Nguyễn Ngọc Sơn, thạc sĩ kinh tế Fulbright mặc dù cơ hội của nền kinh tế trong trung và dài hạn vẫn khá sáng sủa nhưng trong ngắn hạn, ít nhất là trong năm nay chúng ta có những lí do để lo lắng. Bởi xu thế tăng trưởng của nền kinh tế sau khi loại trừ các tác động của các yếu tố mùa vụ vẫn chưa thấy dấu hiệu phục hồi (đường màu đỏ trong biểu đồ)!
Để phá vỡ được xu thế này không phải là một điều dễ dàng. Giá trị tạo ra của đồng vốn đầu tư đang dần suy yếu, đầu tư công đang dần chạm mức trần giới hạn, trong khi lạm phát đang quay trở lại sẽ làm chùn chân các công cụ tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước, vốn từng phát huy ảnh hưởng như gói kích thích kinh tế vào 2009- 2010 hay gói 30.000 tỉ đồng hỗ trợ thị trường bất động sản vào 2013-2014.
Nam Việt
